محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

46

تحفه خانى ( فارسى )

امراضست خصوصا بعضى حميات . [ 17 ] مقاله در بيان تمطى كه بخاميازه معبّر معروفست و اين دو نوعست يكى آنست كه شخص بحصول ثقل ازو مىخواهد كه بدست و پا درهم كشيدن آن ثقل را از خود دور سازد و ديگرى بدهن باز كردنست كه آن را تثاؤب مىنامند و اين كيفيت عارض عضلات فك مىشود و طبيعت مىخواهد كه به اين حركت دفع ثقل و موازى از خود كند پس اين تمطّى خاصست و عروض او دفعته است بىسبب و اين اعراض رديه است و سبب او ظاهر نيست و آنچه ازين حركات پسنديده است آنست كه در هضم اخير واقع شود و گاه موجب اين هر دو تكاثف است و در حين از اشربه حاره رطبه موافق و مناسب است و ببايد دانست كه گاه بواسطه دلك و ماليدگى قليل با حدس در حمام رطب بدن را تخلخلى حاصل مىشود علاج آن بدلك و ماليدگى خشن بايد كرد يا باستعمال ادهان قابضه در خلال دلك مثل روغن آس كه روغن مورد باشد و گاه از مبالغه در دلك تكاثفى حاصل مىشود مثل تكاثف از برد يا استعمال شئ قابل يا كثرت فضول و اعياى كه سبب او برد و قبض است علامت او بياض لونست و دير متاثر شدن از حرارت و عدم حصول عرق و عود لون بسرخى بوقت رياضت و علاج درين مقام استعمال حمام حار معرقست و غلطيدن بر روى فرش حار حمام تا بحصول عرق انجامد و تدهين بادهان حاره محلل و آن را كه سبب كثرت فضول است و علامت آن حصول وسخ در جلدست و علامات امتلاء و علاج درين مقام اخراج و نقص فضول موجبه است و بعد از آن استعمال